dziedzictwo lokalne

Działalność Izby Pamięci Ziemi Mszczonowskiej (IPZM) i Izby Pamięci Rodziny Maklakiewiczów (IPRM)

Propagowanie wiedzy o historii Ziemi Mszczonowskiej poprzez edukację w formie:

• Liczba osób uczestniczących w lekcji historii w obu Izbach Pamięci - 2.313 osób

• Liczba osób zwiedzających indywidualnie IPZM i IPRM -  2.746 osób

W 2025 r. Izby Pamięci prowadziły również działalność informacyjną i archiwalną, polegającą na pomocy mieszkańcom oraz osobom spoza gminy w poszukiwaniu informacji o swoich przodkach, historii rodzin oraz materiałów archiwalnych dotyczących Ziemi Mszczonowskiej.

Z pomocy Izb Pamięci w zakresie poszukiwań genealogicznych i historycznych skorzystało 17 osób. Kwerendy dotyczyły m.in. losów mieszkańców w czasie II wojny światowej, Powstania Warszawskiego, wywózek na Syberię, historii lokalnych rodzin oraz archiwalnych fotografii i dokumentów.

Działalność ta stanowi istotny element pracy Izb Pamięci, polegający na dokumentowaniu historii lokalnej oraz zachowaniu pamięci o mieszkańcach

Dodatkowe działania:

• Wykonano nową matrycę monety „1 Mszczon” - rewers z okazji 35-lecia samorządu oraz odnowienie matrycy awersu. 

• Udostępniono materiały archiwalne do publikacji nut pieśni braci Maklakiewiczów: Tadeusza i Franciszka dla Joanny Maklakiewicz. 

• Zakupiono i wprowadzono do ewidencji w programie „Mona” 90 nowych replik eksponatów. 

• Oferta edukacyjna Izb Pamięci

Opracowano i przygotowano ofertę edukacyjną Izb Pamięci Rodziny Maklakiewiczów oraz Izby Pamięci Ziemi Mszczonowskiej na rok szkolny 2025/2026, skierowaną do przedszkoli, szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych. 

Oferta obejmuje:

• zwiedzanie Izb Pamięci dostosowane do wieku uczestników, 

• lekcje historyczne dotyczące historii Ziemi Mszczonowskiej oraz rodziny Maklakiewiczów, 

• lekcję „Poznaj Patrona swojej szkoły”, 

• warsztaty rzemieślnicze, m.in. świecownictwo, garncarstwo, malowanie szkła, warsztaty zielarskie oraz cyjanotypię, 

• warsztaty muzyczne z wykorzystaniem instrumentów z kamienicy Maklakiewiczów, 

• warsztaty prowadzone we współpracy z Orkiestrą Dętą OSP Mszczonów, 

• warsztaty historyczne prowadzone z członkami Mszczonowskiego Stowarzyszenia Historycznego, 

• warsztaty okolicznościowe związane ze Świętem Konstytucji 3 Maja, Narodowym Świętem Niepodległości, a także warsztaty wielkanocne i bożonarodzeniowe. 

• Oferta edukacyjna została przekazana do szkół i placówek oświatowych z terenu gminy i powiatu. Stanowi podstawę prowadzenia stałej działalności edukacyjnej Izb Pamięci.

Opracowano i opublikowano artykuły dotyczące historii lokalnej: 

• „Jak się miało kogoś w Mszczonowie, to się było uratowanym”. 

• Wspomnienia Ireny Domalskiej z czasów Powstania Warszawskiego. 

• „Walenty Lipiński z wsi Czekaj. Żołnierz, który przeżył Syberię”. 

• „Maria Żelazna - pierwsza kobieta, której udało się uciec z obozu”. 

• „Władysława i Jan Smółko - Sprawiedliwi wśród Narodów Świata”. 

Dostępne na stronie Izb Pamięci: izba.mszczonow.pl

WYDARZENIA O TLE HISTORYCZNYM

• 19 stycznia - Obchody 162. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego - uroczysta Msza Św. w kościele pw. św. Jana Chrzciciela, koncelebrowana przez ks. kan. Adama Kostrzewę i ks. Jana Lewandowskiego, modlitwa za ks. Władysława Polkowskiego; udział rekonstruktorów i przejście pod pomnik Gloria Victis.

• 02 lutego - 27 marca - Spotkania edukacyjne w Izbie Pamięci Ziemi Mszczonowskiej: 

  • • młodzież z ZS w Osuchowie - 45 osób, 

    • Koło Naukowe Ekonomistów - 24 osoby, 

    • Nieformalna Grupa Krajoznawcza - 5 osób,

    • Uczniowie SP Mszczonów -  69 osób. 

• 03-07 lutego - Muzyczne Ferie z Klockami COBI - 5 edukacyjno-historycznych warsztatów w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów dla dzieci (poznawanie instrumentów, gry, budowa modeli). Udział: 50 uczestników.

• 11 marca - 648. rocznica nadania praw miejskich dla Mszczonowa - uroczysta Msza Święta w kościele pw. św. Jana Chrzciciela oraz uroczystości patriotyczne przy pomniku Gloria Victis. 

• 24 marca - Symboliczny hołd w Lutkówce - „Zawołani po imieniu” - złożenie kwiatów przy obelisku rodziny Siniarskich, lekcja pamięci o ratowaniu Żydów pod okupacją niemiecką.

• 11 kwietnia - Pasja w Lutkówce - plenerowe widowisko pasyjne przy kościele pw. Św. Trójcy, z udziałem Mszczonowskiego Stowarzyszenia Historycznego oraz GRH „Strzelcy”. Inscenizacja z udziałem 37 aktorów i rekonstruktorów.

• Wielkanocna przygoda w Izbie Pamięci - ponad 300 uczestników na świątecznych, otwartych warsztatach przed świętami Wielkanocnymi.

• Maj 2025 - Patriotyzm od najmłodszych lat - warsztaty w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów dla przedszkolaków (symbole narodowe, quiz historyczny, kotyliony) - 26 dzieci.

• 15 maja - Wizyta potomków rodziny Maklakiewiczów - Joanny Maklakiewicz wraz z rodziną w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów. 

• 21 maja - Lekcje historii z przedstawicielem IPN-u Panem Marcinem Łaszczyńskim dla uczniów z ZS i LO Mszczonów w IPRM. Udział wzięło 42 uczniów. 

• 24–26 maja w Mszczonowie prezentowane było mobilne widowisko multimedialne „Iskry Niepodległej” – nowoczesna, poruszająca opowieść o wybitnych Polkach i Polakach, którzy swoimi dokonaniami przyczynili się do rozwoju nauki, kultury, sztuki i niepodległości naszego kraju. W wydarzeniu wzięło udział łącznie 454 uczestników. Realizacja przedsięwzięcia była możliwa dzięki współpracy  Gminnego Centrum Informacji z Instytutem Adama Mickiewicza. 

• Lipiec-sierpień  - Wakacje z Izbami Pamięci - cykl warsztatów (świecownictwo, garncarstwo, zielarstwo, cyjanotypia, stolarstwo, biżuteria). Udział: 91 uczestników. Konkurs fotograficzny „Z kadru w kadr…” - 11 zgłoszeń, finał 14 września.

• 10 sierpnia - Wieczór pamięci w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów - spotkanie wspomnieniowe poświęcone Rodzinie Maklakiewiczów, projekcje fragmentów filmów, rozmowy o twórczości Zdzisława Maklakiewicza - udział 28 uczestników.

• 11 września - Obchody Bitwy Mszczonowskiej - Msza Święta oraz uroczystości przy pomniku Strzelców Kaniowskich. 

• 12 września -10 października - Wystawa plenerowa „Mazowsze dla Korony. 500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego” (20 plansz z Muzeum Mazowieckiego w Płocku), eksponowana w parku przy kościele w Mszczonowie. Wystawa została sfinansowana przez Samorząd Województwa Mazowieckiego. 

• 26 września - II Rajd Śladami Kresowej Brygady Kawalerii, zorganizowany we współpracy z Mszczonowskim Stowarzyszeniem Historycznym, z udziałem młodzieży ze Szkoły Podstawowej w Osuchowie. Celem rajdu było upamiętnienie Bitwy Osuchowskiej z 11 września 1939 roku oraz popularyzacja historii lokalnej i walorów przyrodniczych rezerwatu Grądy Osuchowskie. Rajd zakończył się ogniskiem integracyjnym przy kapliczce św. Huberta.  

• 01-31 października  - Wystawa prac konkursowych „Z kadru w kadr. Mszczonów dawniej i dziś” w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów. 

• 31 października - II Mszczonowska Noc Świętych „Każdy może świętym być…”. 

• Listopad – grudzień - odbył się cykl pięciu „Żywych Lekcji Historii”, skierowanych do dzieci i młodzieży. Odbyły się one w Osuchowie, Lutkówce, Piekarach, Mszczonowie i Kozłowie Biskupim, m.in. w szkołach podstawowych oraz w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów. Lekcje miały formę interaktywnych spotkań wzbogaconych prezentacjami multimedialnymi, pokazami umundurowania i sprzętu wojskowego, opowieściami rekonstruktorów oraz quizami wiedzy. W zajęciach uczestniczyli zarówno uczniowie szkół podstawowych, jak i przedszkolaki, którzy poznawali podstawowe pojęcia związane z historią, muzeami i lokalnymi izbami pamięci. Gminne Centrum Informacji w Mszczonowie przy organizacji lekcji współpracowało z LGD Ziemia Chełmońskiego.

• 03-07 listopada - Tydzień Niepodległości w Izbie Pamięci - 7 spotkań dla uczniów z terenu gminy - 156 uczniów.

• Listopad 2025 - Warsztaty muzyczne dla uczniów Szkoły Podstawowej w Mszczonowie - poznawanie instrumentów znajdujących się w kamienicy Maklakiewiczów. Udział: 43 osoby. 

• 14 listopada - 04 grudnia - Lekcje historii „Poznaj Patrona swojej szkoły” w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów - 5 spotkań, 102 uczniów. 

• 24 listopada - Wystąpienie przedstawicieli mszczonowskich Izb Pamięci na konferencji „Muzealnictwo i Izby Pamięci - Wspólna Przestrzeń dla Historii i Edukacji”, zorganizowanej przez Kuratorium Oświaty w Warszawie w Łazienkach Królewskich, jako przykład wzorcowych Izb Pamięci na Mazowszu. 

• Od 8 do 12 grudnia - cykl warsztatów świątecznych w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów, w których wzięło udział 152 uczniów.

• 14 grudnia - Msza święta oraz Wieczorek pamięci poświęcony ofiarom stanu wojennego - udział 12 osób.

• 14 grudnia - Spotkanie promujące wydanie albumu „Mszczonów na starej fotografii” w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów - 14 osób. 

• Zajęcia umuzykalniające:

  • • 38 uczniów uczestniczy w zajęciach umuzykalniających (13 osób keyboard, 1 akordeon, 14 gitara, 4 perkusja,7 pianino)  

    • koncert podczas „Festiwalu Świętojańskiego"

Imprezy kulturalno-historyczne

• 28 lutego został zorganizowany Bieg Tropem Wilczym upamiętniający Żołnierzy Wyklętych. W wydarzeniu wzięli udział uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych z terenu gminy Mszczonów (w sumie 11 drużyn po 10 osób każda).

• 3 maja - Obchody Święta Narodowego rozpoczęły się przemarszem i Mszą Świętą w intencji Ojczyzny, a następnie kontynuowane były na Placu Piłsudskiego oraz w parku miejskim, gdzie odbyła się część oficjalna i artystyczna. W programie znalazły się m.in. występy muzyczne, wręczenie odznaczeń dla strażaków oraz atrakcje dla mieszkańców.

• 16 maja w Mszczonowie odbyła się Noc Muzeów w ramach której mieszkańcy Ziemi Mszczonowskiej i nie tylko mogli zwiedzać Izbę Pamięci Ziemi Mszczonowskiej oraz Izbę Pamięci Rodziny Maklakiewiczów. W ramach dodatkowych atrakcji zaprezentowano nową pieczęć Izby Pamięci a także na wszystkich czekała okolicznościowa moneta „1 Mszczon”  

  • • piątek - „Wieczór z historią dla najmłodszych” (zabawy edukacyjne, wybijanie pamiątkowej monety „1 Mszczon”), 

    • sobota - nocne zwiedzanie z przedstawicielami Mszczonowskiego Stowarzyszenia Historycznego.

Łącznie udział wzięły 32 osoby. 

• 27 maja odbyły się uroczyste obchody Dnia Samorządności zostały zorganizowane we współpracy GCI z Urzędem Miejskim. W ramach wydarzenia zaproszono uczniów oraz mieszkańców do odwiedzenia urzędu, gdzie mogli zapoznać się z pracą urzędników oraz funkcjonowaniem samorządu. Uczestnicy mieli również okazję spotkać się z burmistrzem i radnymi oraz wysłuchać historii Mszczonowa. Wydarzenie miało charakter edukacyjny i integracyjny, przybliżając mieszkańcom ideę samorządności.

• 15 czerwca został zorganizowany we współpracy z grupą nieformalną Mszczonów Klasycznie XII Zlot Pojazdów Zabytkowych. 

• 21 czerwca w park u miejskim w Mszczonowie odbył się Festiwal Świętojański, który jest cyklicznym wydarzeniem,  podsumowującymi kolejne edycje zajęć umuzykalniających, prowadzonych w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów i dlatego jego największą gwiazdą są młodzi mszczonowscy muzycy, którzy w świecie estrady stawiają dopiero swoje pierwsze krok.  W tym roku motywem przewodnim wydarzenia był szeroko rozumiany Folklor. Podczas wydarzenia zostały przygotowane stoiska tematyczne oraz warsztaty nawiązujące do różnych aspektów z dziejów Ziemi Mszczonowskiej. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 200 osób. 

Wśród występujących byli:

• • • Uczestnicy zajęć umuzykalniających, 

    • Anna Jankowska,

    • Seniorki z Klubu Seniora,

    • Zespół Ale Skład

    • Teatr ze Szkoły Podstawowej w Osuchowie,

    • Zespól Dzikie Ziele.

• 1 sierpnia Rocznica Wybuchu Powstania Warszawskiego  - Uroczystości obejmowały m.in. Obchody 81. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego - racowisko, musical „Radiostacja Błyskawica” MOK, gra terenowa MSH, koncert „(Nie)zakazane piosenki” oraz wystawa IPN „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę”. 

• 14 września w Parku Przykościelnym w Mszczonowie odbył się Piknik Historyczny Ziemi Mszczonowskiej, zorganizowany we współpracy z LGD Ziemia Chełmońskiego. Wydarzenie miało charakter edukacyjno-integracyjny i obejmowało m.in. widowiska, koncerty, pokazy rzemiosła, konkursy oraz strefę gastronomiczną. Piknik zgromadził licznych mieszkańców i gości, promując lokalną historię oraz tradycję regionu. Realizacja przedsięwzięcia była możliwa dzięki wsparciu Samorządu Województwa Mazowieckiego w ramach Budżetu Obywatelskiego Mazowsza.

• 19 września odbyły się obchody 50-lecia Hufca ZHP Mszczonów, które zgromadziły licznych harcerzy oraz mieszkańców. Głównym punktem wydarzenia była polowa Msza Święta oraz uroczyste ognisko harcerskie, którym towarzyszyły wspomnienia, śpiewy i spotkania integracyjne. Uczestnicy mieli również możliwość zapoznania się z historią Hufca dzięki przygotowanej wystawie. Gminne Centrum Informacji przy  organizacji wydarzenia współpracowało z Hufcem Mszczonów, Ośrodkiem Sportu i Rekreacji.

• 11 listopada w Mszczonowie odbyły się uroczyste obchody Narodowego Święta Niepodległości, które zgromadziły mieszkańców oraz przedstawicieli władz i lokalnych instytucji. Uroczystości obejmowały m.in. przemarsz patriotyczny, Mszę Świętą w intencji Ojczyzny, część oficjalną przy pomniku oraz program artystyczny w Mszczonowskim Ośrodku Kultury. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Gminne Centrum Informacji we współpracy z samorządem gminnym i MOK, podkreślając jego uroczysty i integracyjny charakter.

• 19 grudnia odbyło się Pierwsze Spotkanie Wigilijne w Parku Miejskim we Mszczonowie.

X Festiwal Świętojański – Jubileuszowe granie – Festiwal z Folkową Duszą

X Festiwal Świętojański odbył się 21 czerwca 2025 r. Wydarzenie, organizowane przez Gminne Centrum Informacji we współpracy z Mszczonowskim Stowarzyszeniem Historycznym, przebiegało pod hasłem folkloru i tradycji lokalnej. Festiwal nawiązywał do postaci kompozytora Jana Adama Maklakiewicza oraz świętojańskich tradycji związanych z Mszczonowem.

W programie znalazły się występy uczestników zajęć umuzykalniających prowadzonych w Izbie Pamięci Rodziny Maklakiewiczów, koncert młodej wokalistki Anny Jankowskiej, spektakl „Biedne ropuchy” Teatru Niewielkiego z Osuchowa, występ chóru Klubu Senior+ oraz koncerty zespołów Ale Skład i Dzikie Ziele.

Dodatkową atrakcją były warsztaty i stoiska folklorystyczne, m.in. garncarskie, rękodzielnicze i gastronomiczne, przygotowane przez lokalne organizacje i instytucje. Wydarzenie zgromadziło mieszkańców gminy oraz gości spoza regionu, integrując społeczność wokół lokalnej kultury i tradycji. 

XII Zlocie Pojazdów Zabytkowych - Pojazdy przeszłości, emocje teraźniejszości!

XII Zlot Pojazdów Zabytkowych odbył się w 2025 r. w centrum Mszczonowa i zgromadził 430 zabytkowych pojazdów, w tym samochody, motocykle, rowery oraz ciągnik Ursus C-330. Wydarzenie, organizowane przez grupę „Mszczonów Klasycznie”, połączono z konkursami, atrakcjami dla dzieci oraz strefą gastronomiczną przygotowaną przez lokalne organizacje.

Podczas zlotu wręczono nagrody dla uczestników i właścicieli najciekawszych pojazdów, w tym Nagrodę im. Józefa Grzegorza Kurka. Wydarzenie cieszyło się dużym zainteresowaniem mieszkańców i miłośników motoryzacji z regionu.

Mszczonowska Noc Świętych

Noc Świętych pod hasłem „Każdy może Świętym być...” odbyła się 31 października 2025 r. Wydarzenie rozpoczęło się w miejskim parku przy pomniku św. Jana Pawła II wspólną modlitwą, śpiewem oraz uroczystym wprowadzeniem relikwii świętych i błogosławionych.

W organizację wydarzenia zaangażowały się obie mszczonowskie parafie. Spotkanie zgromadziło mieszkańców gminy, stanowiąc okazję do wspólnej modlitwy, integracji oraz pielęgnowania wartości chrześcijańskich i lokalnych tradycji.

Obchody Narodowego Święta Niepodległości

Gminne obchody Narodowego Święta Niepodległości odbyły się 11 listopada 2025 r. Uroczystości rozpoczęły się patriotycznym przemarszem ulicami Mszczonowa z udziałem mieszkańców, pocztów sztandarowych, strażaków, harcerzy oraz Orkiestry Dętej OSP Mszczonów. Następnie odprawiono Mszę Świętą w intencji Ojczyzny oraz zorganizowano część oficjalną i koncertową w Mszczonowskim Ośrodku Kultury.

W programie znalazły się występy lokalnych artystów, Chóru Senior Plus oraz zespołów muzycznych. Podczas wydarzenia rozstrzygnięto również konkurs patriotyczny organizowany przez Gminne Centrum Informacji. Obchody zgromadziły licznych mieszkańców gminy i były wyrazem wspólnego pielęgnowania tradycji patriotycznych oraz lokalnej tożsamości.